Εντυπωσιακή πρεμιέρα των Αριστοφανικών “Βατράχων” του Εθνικού Θεάτρου στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων (βίντεο-φωτογραφίες)

20 Ιουλίου 201414:56

Πρωτοποριακή, καινοτόμα , άκρως ενδιαφέρουσα και με ιδιαίτερο χαρακτήρα η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου: «Βάτραχοι» του Αριστοφάνη, που έστησε ο Γιάννης Κακλέας με έναν πολυπληθή θίασο, με πάμπολλα κοστούμια «υψηλής αισθητικής», με  πλούτο σε ιδέες, ευρήματα, φρεσκάδα, ποίηση, αρμονία , ενδιαφέρον σκηνικό, ζωντανή ενίοτε μουσική κι ένα ευμέγεθες εικαστικό σύνολο εικόνων, που διαδέχονταν η μια την άλλη με κινηματογραφική ταχύτητα.

Τους «Βατράχους» του σατιρικού ποιητή έχουμε δει πολλές φορές, με διαφορετικές μεν υπογραφές, δομημένους ,όμως, σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Είτε ήταν προσαρμοσμένο το κείμενο στην σύγχρονη εποχή με διάφορες προσθαφαιρέσεις είτε ακολουθούσε πιστά επιθεωρησιακές νόρμες είτε έδινε έμφαση-για λόγους εντυπωσιασμού, άρα εμπορικούς- στις βωμολοχίες, στα φαλλικά σύμβολα ή τις χειρονομίες σεξουαλικού προσανατολισμού, όλες οι παραστάσεις που πέρασαν από τους Φιλίππους, είχαν κοινό παρονομαστή τον εκβιασμό του γέλιου. Ακόμα και η εκάστοτε παράβαση, ελάχιστα ήταν σε θέση να προβληματίσει το κοινό που συνέρρεε στο κοίλο εθισμένο στο κοινότοπο και το επιδερμικό.

Ο Γιάννης Κακλέας αποφάσισε να κατηχήσει τους θεατές σε μια παράμετρο, άγνωστη στους συντελεστές παλαιότερων παραστάσεων. Στον καθοριστικό ρόλο της ποίησης  στην ομαλή και ειρηνική πορεία μιας πόλης-κράτος. Δίδαξε ότι μ’ αυτήν στην πρώτη γραμμή, οικοδομείται σε υγιείς βάσεις ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος του τόπου, όπως ο Αριστοφάνης το ήθελε, εφόσον ήταν κι η αφορμή για να γράψει το έργο. Ότι η ποίηση μπορεί να γίνει ρυθμιστής των κοινωνικών ανισοτήτων, των απωλειών και των εν γένει δεινών που φέρνουν οι πόλεμοι. Ο σκηνοθέτης-μεταφραστής,  στάθηκε στον πνευματώδη λόγο, αυτόν ανύψωσε με κάθε τρόπο και στη δική του «παράβαση»-έξοχη ιδέα- έβαλε τους ηθοποιούς-Μύστες ν’ απαγγέλουν ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών.

Οι καινοτομίες δε σταματούν εδώ. Ο ρόλος της Ιέρειας-αφηγήτριας είναι δικό του γέννημα, και οι φωνές των Μεγάλων Ελλήνων- εκλιπόντων ηθοποιών- από τον Άδη στο κοίλο ήταν ταυτόχρονα τιμή και σπονδή στα «ιερά τέρατα» του θεάτρου μας κι ένα αναπάντεχο δώρο στους θεατές.

Γνωρίζουμε ότι στους «Βατράχους» του ο Αριστοφάνης πιάνει το παλιό θέμα της κατάβασης στον Άδη. Ο Διόνυσος, ο θεός του θεάτρου, θέλει να κατέβει στον Κάτω Κόσμο, για να φέρει από κει έναν ποιητή στην ορφανεμένη πια, όπως ο ίδιος πίστευε, αθηναϊκή ορχήστρα. Οργανώνεται ένας ποιητικός διαγωνισμός στον Άδη, υπό την προεδρία του Διονύσου, όπου τα πρωτεία διεκδικούν ο Αισχύλος κι ο Ευριπίδης. Ο κωμικός, κρίνοντας τους δυο τραγικούς ,με πολλή λεπτότητα και χάρη, προτιμά μεν τον Αισχύλο αλλά πολεμώντας το νεωτεριστικό πνεύμα του Ευριπίδη, δείχνει τέτοιο πάθος για τον τραγικό, που και πεθαμένο ακόμα τον διακωμωδεί. Στο έργο, ο ποιητής, περιγράφει το ταξίδι στον Άδη του Διόνυσου με τον δούλο του Ξανθία, μεταμφιεσμένος σε Ηρακλή. Συμβαίνουν διάφορες ιλαροανατροπές και φαρσικές στρεβλώσεις, ενώ το δεύτερο μέρος του έργου περιλαμβάνει έναν μεγάλο αγώνα λόγων, ανάμεσα στον Αισχύλο και τον Ευριπίδη.

Ο σκηνοθέτης αφαιρεί τη ζυγαριά από τη δράση. Αυθαιρετεί και καλά κάνει. Κρατά μερικά στοιχεία από τη λαϊκίστικη ματιά τού συγγραφέα , για να μη στραγγίσει τη σατιρική διάθεσή του και εστιάζει στο εικαστικό μέρος της παράστασης και στον πλούτο των υπαινιγμών, των μηνυμάτων, των στοιχείων, που βρίθουν σε ποιότητα και ποσότητα, κάτω από την απήχηση των λέξεων.  Έτσι, αντιλαμβανόμαστε ότι  οι «Βάτραχοι» συνιστούν μια από τις μεγαλύτερες στιγμές της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνικής κριτικής, εφόσον περιλαμβάνει σωρεία διεισδυτικών παρατηρήσεων. Επίσης, ο θεατής θα αντιληφθεί εύκολα το ειδικό βάρος που έδωσε ο Κακλέας στη Δημοκρατία, αφού με έμφαση ο Ευριπίδης χαρακτηρίζεται από τις επιλογές του(σοφιστής σε ακαλλιέργητο κοινό, επιρρεπές στη χειραγώγηση), ως εν δυνάμει ανατρεπτικό στοιχείο. Θα μακρηγορήσω αν αναφερθώ περισσότερο στις καταθέσεις , τις απόψεις και τις ιδέες του σκηνοθέτη σ’ αυτήν την τόσο ιδιαίτερη παράσταση, που δεν ακολούθησε την πεπατημένη αλλά πήγε ένα βήμα μπροστά την Αττική κωμωδία.

Σκηνικά, κοστούμια, φώτα, μουσική, χορικά, κίνηση, η υπέροχη έκπληξη Εβελίνα Παπούλια, χάρισαν τους τίτλους «καινοτόμα» και «υψηλής αισθητικής» στην παράσταση.

Από τους ερμηνευτές θα ξεχωρίσω τον χορό Βατράχων-Μυστών, ανδρών και γυναικών, όλους τους δεύτερους ρόλους  και τον Φάνη Μουρατίδη. Ένα εξαιρετικά πηγαίο ταλέντο, χωρίς μανιέρα , με ένστικτο και πληθωρική προσωπικότητα. Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, όπως τον περίμενα. Ευχάριστο, υπερκινητικό, με  τη γνωστή πια μανιέρα του αλλά καθόλου κουραστικό. Άλλωστε , με τον Αριστοφάνη  Κακλέας-Χαραλαμπόπουλος, έχουν ανοιχτούς λογαριασμούς. Στην τολμηρή ανάγνωση της «Λυσιστράτης» από τον Κακλέα, πριν τέσσερα χρόνια, ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος  κινούνταν με μαεστρία μέσα στο γυναικείο κοστούμι του. Το 2012 είχαν ανανεώσει το ραντεβού τους στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη, με τον ηθοποιό να υπερασπίζεται, ως Πισθέταιρος, το όνειρο για έναν καλύτερο κόσμο.Θυμίζουμε ότι είχε ξεχωρίσει στην ίδια κωμωδία, όταν έπαιζε τον Ξανθία στην παραγωγή του Κ.Θ.Β.Ε. το 2003, σε σκηνοθεσία  Σωτήρη Χατζάκη.

Ο νεαρός Πάνος Βλάχος-Ξανθίας, προσπάθησε με κόπο και ιδρώτα να φανεί αντάξιος της ανάθεσης ενός τέτοιου απαιτητικού ρόλου και άρεσε στον κόσμο. Κάλυψε τις αδυναμίες του, λόγω απειρίας, με κίνηση σαλτιμπάγκου-γελωτοποιού της commediadellarte και μορφασμούς άλλοτε πετυχημένους άλλοτε όχι, αλλά χειροκροτήθηκε κι αυτός θερμά ,όπως όλοι ανεξαιρέτως οι συντελεστές αυτής της ευφρόσυνης παράστασης.

Ένα μεγάλο μπράβο στη διοίκηση του Εθνικού Θεάτρου, που έδωσε στο κοινό μια υπερπαραγωγή, ένα μπράβο στους ανθρώπους που δούλεψαν –όπως έμαθα-με υλικά «εκ των ενόντων»,αξιοποίησαν στο έπακρον το βεστιάριο του θεάτρου κι έκαμαν δεκάδες ευφάνταστα κοστούμια, χάρις της έξυπνης μεταποίησης παλαιών.

Η Ταυτότητα:

Σκηνοθεσία-Μετάφραση-απόδοση: Γιάννης Κακλέας.

Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης.

Κοστούμια: Εύα Νάθενα.

Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος.

Κίνηση – Χορογραφίες: Χρήστος Παπαδόπουλος.

Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης.

Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου.

Βοηθός σκηνοθέτη: Νουρμάλα Ηστυ.

Ερμηνεύουν οι :Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Πάνος Βλάχος, Φάνης Μουρατίδης, Εβελίνα Παπούλια, Λαέρτης Μαλκότσης, Σπύρος Μπιμπίλας, Στέλιος Ιακωβίδης, Βαγγέλης Χατζηνικολάου, Αγορίτσα Οικονόμου, Μαρία Κωνσταντάκη, Σωκράτης Πατσίκας, Εντυ Λαμέ, Αγγελική Τρομπούκη, Γιάννης Ζουγανέλης.

Χορός Βατράχων-Χορός Μυστών – Νεκρώσιμος ακολουθία-Παράβαση-Ρόλοι στον Αδη-Χορικά του ποιητικού αγώνα: Κωνσταντίνος Γαβαλάς, Μυρτώ Γράψα, Κωνσταντίνος Κουνέλλας, Λάμπρος Κτεναβός, Αλέξανδρος Λασκαράτος, Λαέρτης Μαλκότσης, Μαρία Κωνσταντάκη, Ειρήνη Μπούνταλη, Πάολα Μυλωνά, Αγορίτσα Οικονόμου, Αλεξάνδρα Ούστα, Εβελίνα Παπούλια, Ιβάν Σβιταϊλο, Ιωάννα Τουμπακάρη, Γιωργής Τσουρής, Βαγγέλης Χατζηνικολάου, Σωκράτης Πατσίκας, Σπύρος Μπιμπίλας, Στέλιος Ιακωβίδης, Αντώνης Στρούζας, Εντυ Λαμέ.

Μουσικό σύνολο που άδει στον Αδη: Λαέρτης Μαλκότσης, Σωκράτης Πατσίκας, Γιωργής Τσουρής.

Διαβάζει Σεφέρη και Ελύτη ο Κωνσταντίνος Γαβαλάς.

Τα τραγούδια της παράστασης ερμηνεύουν οι: Εβελίνα Παπούλια, Λαέρτης Μαλκότσης, Γιωργής Τσουρής, Ιβάν Σβιταϊλο, Μαρία Κωνσταντάκη.

Ευχόμαστε μια πετυχημένη πορεία της παραγωγής σε Ελλάδα και εξωτερικό.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ

Αρθρογράφος

mm
Τμήμα Ειδήσεων Hellas Press Media
Η Hellas Press Media είναι το πρώτο ενημερωτικό Δίκτυο που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα. Αν θέλετε να ενταχθείτε στο Δίκτυο επικοινωνήστε στο info@hellaspressmedia.gr