15 Αυγούστου 1985 – Η “μαύρη ημέρα” της Καβάλας και του δάσους της (βίντεο)

15 Αυγούστου 201411:52

Πέρασαν 29 χρόνια από την 15η Αυγούστου 1985, την αποφράδα εκείνη ημέρα που οι φλόγες μετέτρεψαν σε στάχτη έναν πραγματικά μοναδικής σημασίας πνεύμονα πρασίνου, το δάσος της Καβάλας. Ένα δάσος το οποίο, όπως είχε τονίσει η Ελίνα Τραϊφόρου στην πρόσκληση για την προβολή του ντοκιμαντέρ “Ο ήλιος χάθηκε” (στις 9 Δεκεμβρίου 2007), “ήταν μέρος της ζωής μας, ένας μικρός φυσικός παράδεισος γύρω από την πόλη”.

Πέρασαν 29 χρόνια και ωστόσο ουδείς μπορεί να ξεχάσει τις εικόνες που βίωσαν όλοι όσοι είδαν το δάσος της Καβάλας να παραδίδεται στην πύρινη λαίλαπα, η οποία έφτασε μάλιστα σε απόσταση αναπνοής από τα σπίτια της πόλης. Οι ευθύνες για τον κακό συντονισμό των αρχών ήταν μεγάλες, με πολλούς να κατηγορούν ακόμα και σήμερα τον τότε νομάρχη Καβάλας Κώστα Μαμέλη ότι υποτίμησε τον κίνδυνο της φωτιάς.

Σημασία, πάντως, έχει ότι η 15η Αυγούστου 1985 πέρασε στην ιστορία ως η “μαύρη ημέρα” για την Καβάλα και το δάσος της…

Ας θυμηθούμε, σε αυτό το σημείο, το χρονικό της μεγάλης πυρκαγιάς του 1985, όπως το κατέγραψε η εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, αλλά και όπως το κατέγραψε στο ντοκιμαντέρ “Ο ήλιος χάθηκε” η Ελίνα Τραϊφόρου

Εκατοντάδες κάτοικοι της Καβάλας τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου 1985 άρχισαν να εγκαταλείπουν μαζικά την πόλη εξαιτίας πυρκαϊάς που είχε ξεσπάσει την προηγουμένη μέρα στο δάσος της πόλης και είχε λάβει διαστάσεις. Οι σειρήνες στο δημαρχείο ηχούσαν επί ώρες-για πρώτη φορά μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έγραφαν οι εφημερίδες τότε. H καταστολή της πήρε ημέρες. Στο μεταξύ πυρκαϊά είχε ξεσπάσει και σε δασικές περιοχές στο νότιο τμήμα της Θάσου. Από το νησί 20.000 τουρίστες και 7.000 ντόπιοι έφθασαν στην Καβάλα με φεριμπόουτ που τους μετέφεραν στο λιμάνι ή στην Κεραμωτή Νέστου. Μάλιστα, 200 τουρίστες οι οποίοι επιχείρησαν να πάνε κολυμπώντας στην Καβάλα-μη γνωρίζοντας ότι η απόσταση ήταν 17 μίλια-περισυνελέγησαν από αλιευτικά σκάφη, ανέφεραν τα ρεπορτάζ στα «Νέα». H φωτιά στη Νότια Θάσο (14-22 Αυγούστου 1985) κατέκαυσε 118.000 στρέμματα δάσους και θάμνων ενώ υπήρξαν και ανθρώπινα θύματα.

15-8-1985. Καβάλα, (συνολικά 100.000 στρέμματα, η φωτιά έφθασε μέσα στην πόλη της Καβάλας.), Θάσος (90.000 στρέμματα) (Καβάλα 10.000 στρέμματα)

18-8-1989. Θάσος. (70.000 στρέμματα)

Η φωτιά ξεκίνησε το απόγευμα της Τετάρτης 14-8-1985 στην περιοχή του Χαλκερού, πήρε διαστάσεις λόγω των πολύ ισχυρών ανεμών και απείλησε να κάψει το χωριό, πράγμα που αποτράπηκε την τελευταία στιγμή, χάρης στις υπεράνθρωπες προσπάθειες του στρατού και των άλλων ανδρών που έπαιρναν μέρος στην κατάσβεση. Ένα μέτωπο της φωτιάς πηρέ κατεύθυνση προς το ανατολικό μέρος του Χαλκερού και τύλιξε στης φλόγες την Άνω Λευκή όπου αποτέφρωσε 7 σπίτια χωρικών,μαντριά,γεννήματα, καλλιέργειες και δασική έκταση. Το χωριό εκκενώθηκε από της 22 οικογένειες του. Ένα άλλο μέτωπο της φωτιάς προχώρησε προς την καβάλα και στις 3:30 το απόγευμα της πέμπτης 15-8-1985. Οι πρώτες μικρές φλόγες έκαναν την εμφάνιση τους πάνω από τα υψώματα που βρίσκονται στα βόρεια του νεκροταφείου.

Ο κακός συντονισμός, η ολιγωρία και ενδεχομένως η υποτίμηση του κινδύνου είχε σαν αποτέλεσμα να μην αναχαιτισθεί η φωτιά στο σημείο εκείνο πράγμα που ήταν εφικτό. Η αδράνεια επέτρεπε στην φωτιά να προχωρήσει προς τον Άγιο Τρυφώνα και από κει στον Άγιο Αθανάσιο οι κάτοικοι του οποίου γύρω στις 7 το απόγευμα άρχισαν πανικόβλητοι να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Η επέμβαση των ενεργειών καθυστέρησε και δεν κατόρθωσε να αποτρέψει την επέκταση της φωτιάς, στα πάνω από το σανατόριο υψώματα οπότε και πήρε φοβερές διαστάσεις. Παράλληλα, ένα άλλο μέτωπο φωτιάς εκδηλώθηκε από αναζωπύρωση της στον δρόμο που ακολουθούσε προς την Καβάλα, στο πάνω μέρος από το νεκροταφείο το δάσος που αποτεφρώθηκε πλήρως. Η φωτιά στην περιοχή αυτή απείλησε την παρακείμενη αποθήκη πυρομαχικών, που εκκενώθηκε εσπευσμένα.

Μετά η φωτιά προχώρησε γρήγορα προς τον Σταυρό παρά της μάταιες προσπάθειες των πυροσβεστών. Στις 9 το βράδι ολόκληρο το πευκόδασος μέχρι σχεδόν τον Άγιο Σίλα, είχε παραδοθεί στις φλόγες δημιουργώντας εφιαλτική εικόνα πάνω από την πόλη. Λίγο αργότερα στις 10:25 ο τρόμος και ο πανικός επιδεινωθήκαν από την διακοπή του ηλεκτρικού ρεύματος σε όλη την πόλη η οποία βυθίστηκε στο σκοτάδι. Η εφιαλτική ατμόσφαιρα υποχρέωσε πολλούς συμπολίτες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να κατεβούν στους παραλιακούς χώρους όπου και ξημερωθήκαν. Γύρω στις 12 το βράδυ της 15-8-1985 κηρύχθηκε η πόλη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο «Ξενοκράτης».

Παρόλα αυτά η πυρκαγιά κλεινόταν, σε μήκος ενός και πλέον χιλιομέτρου, παρά τις προσπάθειες των συνεργείων και εκατοντάδων πολιτών που αυθόρμητα έτρεξαν να προσφέρουν την βοήθεια τους. Στις 1:25 τα ξημερώματα άναψαν πάλι τα φωτά της Καβάλας, αλλά αυτό δεν μετρίασε τον πανικό καθώς οι φλόγες άρχισαν να κατηφορίζουν προς την πόλη, εκατοντάδες καβαλιώτες άρχισαν να εγκαταλείπουν την πόλη κατευθυνόμενοι στο παληό, ενώ αστυνομικά πυροσβεστικά και δασοπυροσβεστικά αυτοκίνητα διέσχιζαν την πόλη. Στις 3 τα ξημερώματα η αλλοφροσύνη έφτασε στο αποκορύφωμα καθώς η φωτιά πέρασε προς την πλευρά της Αγίας Παρασκευής – Βύρωνας ενώ απειλητικά πλησίασε στην οδό Σηλυβρίας και στα σπίτια του Προφήτη Ηλία. Φήμες ότι κάηκαν το σανατόριο (νοσοκομείο), το γηροκομείο (Πουλίδειο), το ξενοδοχείο Εγνατία κυκλοφορούσαν συνέχεια και οι σειρήνες ηχούσαν γενικό συναγερμό.

Η φωτιά από τις 6 τα ξημερώματα τις 16-8-1985 μαίνονταν και ήρθαν 4 πυροσβεστικά αεροπλάνα που μέχρι το βράδι έριχναν τόνους νερού στις εστίες που είχαν απομείνει. Στις 9 το πρωί έφθασε στην Καβάλα ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου συνοδευόμενος από τον αναπληρωτή υπουργό Γεωργίας. Το βράδυ τις 16-8-1985 αναζωπυρώθηκε σε 7 σημεία η φωτιά απειλώντας να καταστρέψει και τα υπόλοιπα μικρά κομμάτια πρασίνου που διασωθήκαν ενώ ένα από τα νέα «μέτωπα» της φωτιάς κατηφόρισε προς την διασταύρωση του Αμυγδαλεώνα. Στις 11 το βράδυ οι εστίες φωτιάς είχαν τεθεί σχετικά υπό έλεγχο και οι καβαλιώτες έδωσαν την δική τους προσπάθεια να κατασβηστούν οι εστίες. Τα συνεργεία παρέμειναν σε επιφυλακή μέχρι τα ξημερώματα.

Πηγή: εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ 17-8-1985

Η άποψη του «εσκεμμένου εμπρησμού» κρίνεται ασαφής, γιατί οι υποτιθέμενοι εμπρηστές του δάσους της Καβάλας δεν θα άναβαν την φωτιά στο Χαλκερό πριν τρεις μέρες. Η πιθανότερη εκδοχή για την τραγωδία της Καβάλας είναι αυτή που λέει, ότι ο ερασιτεχνισμός των ανδρών και η έλλειψη συντονισμού υπήρξαν οι αιτίες που η φωτιά του Χαλκερού έφθασε στην Καβάλα.

Πηγή: εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ 18-8-1985

Ιστορία και εξέλιξη του τόπου

Πρόκειται για τεχνητό δάσος κωνοφόρων με κυρίαρχο είδος την τραχεία πεύκη, που ιδρύθηκε από το 1914 έως το 1940 σε έκταση 8579 στρεμμάτων γύρω από την πόλη της Καβάλας. Τα υπόλοιπα 20000 στρέμματα αποτελούνται από θαμνότοπους και φρυγανότοποι. Πριν πραγματοποιηθεί η αναδάσωση η πόλη καλύπτονταν από γυμνά βράχια που αντανακλούσαν την ηλιακή ακτινοβολία και ανέβαζαν την θερμοκρασία το καλοκαίρι στην περιοχή της πόλης όπως αφηγούνται παλαιοί κάτοικοι. Η κατάσταση αυτή ανατράπηκε με την ανάπτυξη του δάσους το οποίο σήμερα χρησιμοποιείτε για την αναψυχή των κατοίκων της Καβάλας. Δυστυχώς όμως, η μεγάλη πυρκαγιά της 15-8-1985 κατάστρεψε το μεγαλύτερο μέρος του περιαστικού δάσους. Η αναδασωτική προσπάθεια που άρχισε μετά τη μεγάλη πυρκαγιά έδωσε νέα πνοή για την πόλη της Καβάλας ώστε να καλυφθούν το σύνολο των εκτάσεων των 24420 στρεμμάτων. Το καθεστώς προστασίας και διαχείρισης που υπάρχει πρέπει να διατηρηθεί ώστε η πόλη της Καβάλας να αποκτήσει το δάσος αναψυχής και προστασίας που είχε και να το επεκτείνει, με οργάνωση για την αντιπυρική του προστασία και αναψυχή.

Ειδικότερα μέχρι το 1914 υπήρχαν θαμνότοποι, φρυγανότοποι και γυμνές βραχώδεις εκτάσεις. Μέχρι το 1980 έγινε η εγκατάσταση του τεχνητού δάσους τραχείας πεύκης και κυπαρισσιού σε μεγάλο μέρος των 8500 στρεμμάτων. Το 1979 το περιαστικό δάσος της Καβάλας χαρακτηρίστηκε ως «αισθητικό». Καταστροφή του μεγαλύτερου μέρους του εδάφους το 1985 και η συνολική του επανεγκατάσταση του δάσους την τελευταία 20ετία.

(Στοιχεία, φωτογραφίες και κείμενα από την πυρκαγιά και βίντεο από την ταινία «Ο Ήλιος χάθηκε» της Ελίνας Τραϊφόρου Χρονικό εξέλιξης της πυρκαγιάς 15-8-1985 και την εφημερίδα «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της Καβάλας)

Αρθρογράφος

mm
Τμήμα Ειδήσεων Hellas Press Media
Η Hellas Press Media είναι το πρώτο ενημερωτικό Δίκτυο που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα. Αν θέλετε να ενταχθείτε στο Δίκτυο επικοινωνήστε στο [email protected]